Kendine Uzak Ötekine Yakın
Kendimizi dünyanın merkezine koyup bize benzemeyenleri yargılamaya var mısınız? Bize benzemeyeni alaşağı edelim! Tayfun Atay, Şempanzelerden Peygamberlere adlı kitabında bu alışkanlığı etnosantrizm (bizmerkezcilik) olarak tanımlıyor. Bir toplumun cadı, sapkın veya barbar saydığı insanlar, başka bir bakış açısından özgürlüğün, direnişin ve farklılığın temsilcileri olabilirler. Antropoloji tam da bu noktada devreye giriyor: Bize yabancı olanı yakınlaştırırken, bize tanıdık olanı yabancılaştırıyor. Böylece yalnızca ötekini değil, kendimizi de yeniden tanımaya başlıyoruz. Peki kendi doğrularımıza, alışkanlıklarımıza ve kutsallarımıza bir yabancının gözleriyle bakabilir miyiz? Bize tuhaf, yanlış, ayıp, günah hatta korkunç görünen şeyler yalnızca bizim için öyleyse? Belki de ötekini anlamanın ilk koşulu, kendimize biraz yabancılaşmaktır. PDF'i inceleyin ve [çalışma konusu]na geçin lütfen.
Şempanzelerden Peygamberlere
Tayfun Atay
FOL Kitap, 2026, 840 sayfa
Çalışma Konusu
Bir uzaylı dünyamıza gelse, birbirimizin elini sıkmamızı, doğumgünlerinde mum üflememizi, bayrakların önünde saygıyla durmamızı, kaldırımlara araba parketmemizi, trafikte birbirimizi boğazlamamızı veya halkın seçtiği belediye başkanlarının hapiste olmasını nasıl karşılardı? Şimdi kendi toplumunuzun antropoloğu olun, ama bir yabancının gözleriyle! Gündelik hayatımızda son derece doğal, doğru, güzel, kutsal veya vazgeçilmez kabul ettiğimiz bir alışkanlık, gelenek ya da davranış seçin. Bu davranışla ilk kez karşılaşan bir hayvan, uzaylı veya başka bir kültürden insanın gözünden bakın. Ona ne kadar tuhaf, gülünç, korkunç, hatta barbarca görünebileceğini hayal edin. Seçtiğiniz davranışı bu yabancı bakış açısıyla abartın, tersine çevirin, yeniden kurgulayın ve estetik bir çalışmaya dönüştürün. Çalışmanıza iki ayrı başlık bulun: Biri bizim, diğeri yabancının verdiği başlık olsun. Unutmayın, amacımız kendimize ötekinin gözlerinden bakabilmek.
Arşiv
Bu pratik üzerine, Güzeli Arayan Ders kapsamında yapılmış 2 çalışma:
